Waternivo Lago Atitlan, Guatemala

Dinsdag 20 september 2016

Positie Fronteras: 15°39.775 N 89°00.119 W
Het is vandaag de laatste schooldag en we nemen afscheid van onze leraren Ruben en Suzanne. Daarnaast is het ook de laatste dag van de weefcursus van Marlene en vandaag is de sjaal af.

De garens zijn met natuurlijke materialen geverfd. Alles is met dubbele draad geweven. De sjaal was redelijk snel af.

Na iedere 10 doorhalen moest ik er een meetlint tussen leggen (zie eerste foto). Dan gaat het snel.

Maar het is een mooie soepele sjaal geworden. Helaas is het hier te warm en kan ik hem niet dragen.

Het meer van Atitlan ligt op 1500 meter hoogte en is omsloten door vulkanen. Het waterpeil blijft op een constant niveau doordat er ondergronds afvoer is van het regenwater en dit evenwicht zorgt voor het huidige waterpeil. Nu is dit evenwicht de laatste jaren uit balans, blijkbaar zijn er ondergronds blokkades opgetreden, waardoor het waterpeil van het meer langzaam stijgt. Tijdens onze wandelingen zien we op veel plaatsen de duidelijke aanwijzingen dat het waterpeil de laatste 6 jaar al meer dan 2 meter (!) gestegen is. De mensen die hier aan de oever van het meer een mooie villa hebben zullen hier wel wat slapeloze nachten over hebben!

De bovenstaande gebouwen stonden 6 jaar geleden nog niet in het water.

Stijging van het waternivo van het meer gaat dus vrij snel.

Het leven rondom Lago Atitlan, Guatemala

Maandag 19 september 2016

Positie Fronteras: 15°39.775 N 89°00.119 W
Na de welverdiende vrije dag van gisteren moeten we vanmorgen weer naar school. In mijn (Spaanse) gesprekken met mijn juf “Suzanne” leer ik veel van het leven hier in deze regio.

Loud en zijn prive-juf Suzanne.

Het dorp is relatief welvarend maar de inkomens zijn laag, waardoor de mensen alleen het noodzakelijke hebben, zoals eten, een dak boven hun hoofd, kleding en een smartphone natuurlijk. De huizen hier in San Pedro hebben elektriciteit en de meeste mensen hier hebben zelfs een tv. Maar andere luxe die wij gewend zijn zoals wasmachine, auto, internet, elektrische keukenapparatuur of zelfs een fornuis op gas heeft hier nagenoeg niemand. Daar tegenover staat dat de kosten voor medische hulp gratis is, de medicijnen moeten ze zelf betalen. Ook de lagere school is gratis, maar voor de middelbare school moet een toelage betaald worden. Inkomens liggen hier rond de 50 – 150 Quetsales per dag, 6 – 18 Euro per dag. De leraren krijgen alleen betaald wanneer zij les geven. Zijn er geen studenten, dan ook geen salaris. Er zijn geen uitkeringen en de werkeloosheid is hoog. Er is in deze regio geen industrie en nagenoeg alle inkomsten komen uit de landbouw. San Pedro heeft daarnaast nog veel inkomsten uit het toerisme.

De Maya vrouwen in het dorp dragen nagenoeg allemaal nog de traditionele Maya kleding, maar de mannen zijn “gewoon” gekleed, “cowboy style” is hier populair. Vrouwen worden niet geacht om te roken of te drinken, mannen wel. “Mannen mogen dit omdat ze zo stoer zijn” merkt Suzanne op als ik naar deze ongelijkheid informeer. In de kroegen in het dorp zie je dan ook alleen mannen aan de toog staan.

De veiligheid is voor elk dorp en elke regio verschillend. Door de inkomsten uit toerisme is San Pedro welvarender dan de omringende dorpen en zijn de inwoners van San Pedro er geducht op dat de toeristen in het dorp veilig zijn. De dorpen in de omgeving zijn minder veilig voor ons en in de bergen ten zuiden van San Pedro is het zelfs ronduit gevaarlijk. Hier liggen dorpen die geregeerd worden door “Banditos” die veel inkomen genereren met drugs en door de alom vertegenwoordigde corruptie ook de plaatselijke overheid en zelfs de politie aan hun zijde hebben. Volgens Suzanne was ook onze wandeling van gisteren achteraf niet erg verstandig, omdat ook in de regio van Santa Clara soms roofovervallen op met name “loslopende” toeristen voorkomen.

In San Pedro krijgen de meeste vrouwen kinderen rond de 25 jaar. In het algemeen wordt voor 2 kinderen gekozen. Het dorp aan de overkant van het meer is veel armer, hier wordt door velen drugs gebruikt, krijgen de vrouwen kinderen rond de 15/16 jaar en de meeste hebben meer dan 5 kinderen. Het dorp is voor toeristen ronduit gevaarlijk en de inwoners spreken een andere Maya-taal. Derschillen tussen de dorpen rondom het meer zijn opmerkelijk groot.

Niemand in het dorp heeft een wasmachine en opvallend genoeg heeft San Pedro geen centrale wasplaats in het centrum. Op een drietal plaatsen aan de oever van het meer zijn wasplaatsen. Hier zijn platte stenen in het water en er zijn hier ook lantaarnpalen voor extra verlichting.

Hier staan van 's morgens vroeg tot 's avonds laat vrouwen en kinderen de was te doen. Jong geleerd, oud gedaan.

De bodem in deze regio bestaat uit zand en rots. De rotsformaties zijn relatief zacht omdat deze zijn ontstaan door vulkaanerupties van maar een paar duizend jaar geleden. Om een kavel geschikt te maken voor bebouwing of voor landbouw moet het grondstuk vrij gemaakt worden van de rotsblokken. Door de afwezigheid van zware machines gebeurt dit hier overal met de hand. Je ziet op veel plaatsen mannen met een zware hamer en beitel grote rotsblokken in stukken hakken tot een formaat van een grote kassei. Deze “blokjes” worden gebruikt voor bestratingen en nadat een blok mooi op maat uitgehakt is, wordt deze naast de weg opgestapeld. Het restmateriaal wordt gesorteerd op grootte en in zakken naast de weg opgeslagen totdat een pick-up de producten ophaalt. “Kuijpers Kessel” in het klein en geheel handmatig ....

Markt in San Pedro en een bustocht naar Santa Clara, Guatemala

Zondag 18 september 2016

Positie Fronteras: 15°39.775 N 89°00.119 W
Zondags is er markt in het dorp en deze is erg uitgebreid met veel producten uit de regio. Marlene weet een paar schoenen op de kop te tikken en ik koop een nieuwe machete met een leren hoes. Alles is in deze regio spotgoedkoop.

Ook de kinderen dragen de traditionele rokken.

Alle stoffen worden in Quetzaltenango nog handmatig geweven.

Marlene kan bij vele vrouwen op het hoofd kijken. Dat heeft zij (1,64 mtr lang) nog niet vaak meegemaakt.

Straatbeeld tijdens de markt.

Ook de mannen zijn op zoek naar nieuwe kleding. Typisch voor deze streek is de hoed.

We hebben vandaag een dagje vrij van school en we nemen na ons bezoek aan de markt in San Pedro het openbaar vervoer naar een dorpje in de bergen, Santa Clara. De wegen rond het meer zijn heel slecht en ook het openbaar vervoer is van slechte kwaliteit. Om naar Santa Clara te komen, nemen we eerst een pickup naar San Juan, vervolgens een tuck-tuk naar een dorpje waarvan ik de naam niet meer weet en als laatste een busje naar Santa Clara. Een heel gedoe. Het dorpje Santa Clara is niet zo bijzonder, maar de wandeling terug, met uitzicht over het meer, maakt de reis meer dan de moeite waard.

Prachtige vergezichten over het meer.

Naast de weg staan veel struiken met koffiebonen.

Ik heb al een paar keer gekscherend over het openbaar vervoer geschreven maar eigenlijk is het best treurig gesteld. Ook vandaag zien we veel pickups die naar de markt in San Pedro zijn geweest. De pickups zijn volgestouwd met mensen en gekochte spullen. In Nederland worden de beesten nog niet op deze wijze vervoerd. 

De weg is erg steil en erg slecht. Normale auto's hebben vaak moeite om boven te komen. De vierwiel aangedreven auto's zijn beter geschikt voor dit terrein en die zie je dus ook het meest.

Bovenstaande 2 auto's is dezelfde auto, gefotografeerd van voor en van achter.

Als je de auto van voren ziet, dan valt meteen op hoe scheef het rechterwiel van deze auto staat. En je verwacht dat deze auto geen personen vervoert, maar alleen spullen.

Dan zie je deze auto van achteren en dan zie je dat er toch nog een paar mensen aan het einde van de auto hangen. Zwaaien konden ze niet, aangezien ze moeite hadden om op de auto te blijven.

Cursus weven, Guatemala

Zaterdag 17 september 2016

Positie Fronteras: 15°39.775 N 89°00.119 W
Het is vandaag 17 september en Marlene viert haar 51st verjaardag. 's Morgens moeten we eerst naar school.

's Middags heeft Marlene gekozen voor een cursus traditioneel weven. Deze cursus wordt gegeven door twee Maya vrouwen die, net zoals de meeste vrouwen in deze regio, zelf hun kleding weven. Met onze eerste zinnetjes Spaans en veel handen- en voetenwerk is het communiceren met de Maya-vrouwen leuk en voor beide partijen erg komisch. In deze regio wonen de Tz'utujiles indianen en zij spreken allemaal hun moedertaal, Quicheana. De oudste van de twee weefsters spreekt net zo weinig Spaans als ons en onderling spreken de vrouwen Quicheana, een dolle boel dus.

Er wordt deze middag de weefstoel opgezet voor een sjaal en aan het einde van de middag heeft Marlene al een heel stuk kunnen weven. Maandag en dinsdag wordt de weefcursus vervolgd.

Het opzetten van het weefgetouw.

Het voordeel van dit weefgetouw is dat het een klein pakketje is als je het bijelkaar vouwt.

Dus ideaal voor op de boot.

We gaan na het weven nog een stuk wandelen en 's avonds gaan we lekker eten bij een van de vele restaurants in San Pedro.

Voetbalstadion in San Pedro, Guatemala

Vrijdag 16 september 2016

Positie Fronteras: 15°39.775 N 89°00.119 W
Na de les beklimmen we de berg achter het dorp San Pedro. We gaan naar het voetbalstadion. Het voetbalstadion ligt hoog boven het dorp. Van hieruit kijk je over het meer. Het opvallende is dat ze in San Pedro alleen een onderlinge competitie hebben. Ze spelen dus nooit tegen teams van andere dorpen. Ze hebben in San Pedro 2 klassen. Elke klasse heeft ongeveer 15 teams. Bijna iedere avond is er een wedstrijd en op zaterdag is het veld de hele dag bezet met de jeugd van San Pedro.

Wat verwacht je dan van een stadion voor onderlinge competitie in een arm land, wij niet veel.... Maar het tegenovergestelde is waar. Een stadion met aan twee zijden een overdekte tribune en kunstgras. Ongelooflijk. Van zo'n stadion dromen veel clubs in Nederland. We hebben aan verschillende mensen gevraagd hoe het gefinancierd is, maar niemand kan ons een antwoord geven.

Iedereen komt met de tuk-tuk naar het stadion. Het is namelijk een behoorlijke klim om daar te komen. Van hieruit heb je een mooi uitzicht over het meer. Wel belangrijk om geen bal over de afrastering te schieten.

Kunstgras en een overdekte tribune aan de korte zijde.

Overdekte tribune aan de lange zijde.

Het valt ons trouwens op dat sport in dit dorp erg belangrijk is. Naast het voetbalstadion hebben ze ook nog een sporthal waar voetbal en basketbal gespeeld wordt. Tevens zijn er plannen voor een nieuwe sporthal voor oa gymnastiek.

De jeugd voetbalt in de sporthal. Het is trouwens de eerste sporthal die wij gezien hebben in de Carieb.

We lopen via smalle straatjes terug naar het centrum van San Pedro. Overal zien we vrouwen weven. We maken dus geregeld een stop en kijken welk materiaal, welke technieken en wat zij maken. Mooi om te zien dat je zoiets kunt weven met zo weinig middelen.

Spaanse les en bevrijdingsdag in San Pedro, Guatemala

Donderdag 15 september 2016

Positie Fronteras: 15°39.775 N 89°00.119 W
Na de koffie en het ontbijt gaan we weer naar school. Marlene wordt voorgesteld aan haar leraar Ruben en ik word gekoppeld aan de lerares Suzanna. Er zijn nog meer leerling-leraar koppels en ieder paar heeft een tafel en een white-board. We ontvangen ons lesmateriaal, een schriftje en een pen. Het een-op-een lesgeven is erg intensief en kost behoorlijk veel energie. Tijdens de pauze worden we getrakteerd op koffie en een Guatemalaanse snack. Tussen mij en Suzanna, een 26 jarige Maya vrouw, klikt het prima en we hebben tijdens de studie veel lol.

Vandaag is er ook feest in het land. Het is 195 jaar geleden dat Guatemala zich bevrijd heeft van de Spaanse bezetters en dit wordt groots gevierd. In San Pedro, een stadje van 15.000 inwoners, is er 's morgens een optocht waar alle publieke instellingen (zoals brandweer, scholen, verenigingen, etc.) aan deelnemen. Omdat wij les hebben, kunnen we deze optocht niet meemaken maar Suzanna en ik “spijbelen” en gaan tijden de officiële lesuren stiekem even kijken. De Guatemalanen zijn zeer patriottistisch en overal zie je de nationale vlag en zijn mensen gekleed in de nationale kleuren.

's Middags gaan we naar het marktplein waar een concours is van de plaatselijk jeugd fanfares. Het hele stadje is uitgelopen om dit te zien en wij zijn de enige toeristen. De vrouwen in San Pedro zijn nagenoeg allemaal traditioneel gekleed en de mannen zijn “normaal” gekleed. Maya's zijn in het algemeen klein en Marlene is met haar 1,65 m vaak een kop groter dan de Maya-vrouwen. Als het zoals vandaag druk is, kan ik makkelijk over de menigte uitkijken, ik ben veruit de grootste.

Overal wappert de vlag van Guatemala.

Kinderen zijn al op zeer jonge leeftijd bij de muziekvereniging.

Bijna alle vrouwen lopen hier nog rond in traditionele kleding.

Dit geldt ook voor de kinderen.

Het concours is een beetje amateuristisch maar toch heel speciaal om te zien. Met name de binding en trots die de mensen uitstralen naar het land Guatemala is aandoenlijk.

Als we terugkomen van het bevrijdingsfeest moeten we nog ons huiswerk maken. Wat vervelend nu.

Busreis naar San Pedro (meer van Atitlan), Guatemala

Woensdag 14 september 2016

Positie Fronteras: 15°39.775 N 89°00.119 W
We gaan met een toeristenbusje naar het meer van Atitlan. De weg leidt ons door de bergen/vulkanen van dit gebied. De omgeving is ruig en bergachtig en het is koel. Zoals we al gemerkt hebben in Antigua is het hier, het gebied ligt op een gemiddelde hoogte van 1500 meter, een stuk koeler dan Rio Dulce. We hebben zelfs meer de spijkerbroek aan dan de korte broek. Het laatste stuk van de tocht leidt ons langs de rand van het meer en de weg is echt abominabel slecht. We worden in het busje heviger door elkaar geschud dan op de Rafiki in ruig weer.

Tijdens de busrit uitzicht op het meer van Atitlan.

En ook San Pedro is al in zicht.

Na een paar uur over stoffige en slechte wegen komen we aan bij onze eindbestemming, het dorpje San Pedro. Het is inmiddels 16:00 uur in de namiddag en we gaan met onze rugzakken op zoek naar het hostel dat Anna (Nederlandse die we ontmoet hebben bij de vulkaan Pacaya) ons aanbevolen heeft. Eenmaal daar aangekomen informeren we of er nog een kamer vrij is en dit is gelukkig het geval. Verder informeren we bij de hostel-eigenaar Rene naar de cursussen Spaans die in zijn hostel “Orbita” gegeven worden. We gaan namelijk weer naar school! We boeken 5 dagen (van 8.30 – 12.30 uur) Spaanse les. Ieder heeft een eigen leraar of lerares. Om een taal snel te beheersen gingen de managers in Limburg altijd een week of twee naar de nonnen, wij gaan naar de Maya's.

's morgens is dit het leslokaal, de rest van de dag is dit ons prive terras.

We drinken nog wat op onze veilige aankomst en gaan 's avonds niet naar een restaurant, dit zijn we al een beetje beu. We gaan naar een winkeltje en naar de markt en we maken in de keuken van het hostel weer eens lekker ons eigen eten.

Heel spontane foto.

Vele straatjes zijn erg smal, daarom zijn hier weinig auto's maar heel veel tuk-tuks.

Voor het eerst zien we zwarte mais. Of misschien wel vaker gezien, maar niet geweten dat dit mais was.

En ook hier worden van de mais tortilla's gemaakt. Rook komt al uit de schoorsteen.

Het hout wordt iedere dag buiten gezet om te drogen. Aan het einde van de dag gaat weer alles naar binnen.